November zakt neer over de Baltische kust, en in Letlandse industriekringen verliest een geruststellende aanname zijn glans. Het 'Made in Europe'-offensief van de EU moest voor Riga een thuiswedstrijd zijn — ondubbelzinnig binnen de tent, terwijl buitenstaanders zagen hoe de subsidiedeur voor hun neus dichtging. Maar het opkomende regelboek van de industrie bevat een wending: de tent heeft nu een zij-ingang met het opschrift 'vertrouwde partners', en een EU-paspoort alléén is niet langer de garantie die het tot voor kort leek.
Zoals WardsAuto meldt, steunt een grote autofabrikant een Europese productiefocus waarin niet-EU-'vertrouwde partners' zijn opgenomen in een strategie om de voertuigproductie efficiënter te maken. De boodschap aan industriële planners van Riga tot Daugavpils is bot: Europees zijn brengt je aan tafel, maar efficiëntie levert het contract op. Voor een kleine economie aan de noordoostelijke rand van de EU is dat een veel zwaardere opdracht dan simpelweg met de EU-vlag zwaaien.
Het subsidie-regelboek verklaart waarom het paspoort er nog steeds toe doet. Het EU-plan 'Made in Europe' — dat, zo laten internationale berichten zien, autoleveranciers wereldwijd zenuwachtig maakt — zou uit Japan geïmporteerde auto's uitsluiten van EU-subsidies, terwijl modellen die in Frankrijk, Portugal en Oost-Europa worden gebouwd er alleen van profiteren als voldoende onderdelen uit Europa komen. Letland ligt onmiskenbaar aan de juiste kant van die lijn: elk in Letland geproduceerd onderdeel telt per definitie als Europese content, een voordeel dat geen enkel handelsarrangement aan een fabriek buiten het blok kan geven.
Toch verhardt de bredere wereld zich tot blokken, terwijl de blokleiders pragmatischer worden. Volkswagen Group zal met zijn Audi-fabriek in Georgia meer dan ooit op de Verenigde Staten leunen, meldt Automotive News — een opvallende trans-Atlantische hedge. In Amerika is de autohandel rauwe politiek geworden, waarbij Trumps autoheffingen op Canada een kernthema zijn geworden in de Senaatsrace in Michigan. Voor Letland snijdt de les aan twee kanten: verankering binnen het industriële blok van de EU is zelden waardevoller gebleken — en de grootste spelers van het blok zijn zelden bereider geweest om er voor efficiëntie buiten te shoppen.
