Bu hafta Lexology tarafından yayımlanan ve Polonya ile AB’ye odaklanan bir hukuki bilgilendirme, araçlarda cihaz içi (edge) yapay zekânın ticari olarak kullanılabileceği sonucuna varıyor, ancak bunun "işletmeleri AB ve ulusal kurallar kapsamındaki yükümlülüklerden kurtarmadığı"nı belirtiyor. Not, AI Yasası, Veri Yasası, araç tip onayı ve yakında yürürlüğe girecek ürün sorumluluğu hukuku kapsamında ana yükümlülükleri haritalandırıyor ve hesaplamayı araca taşımanın firmaların nasıl değil, ne şekilde uyum sağlayacaklarını değiştirdiği konusunda uyarıyor.

Önemli hukuki temas noktaları

Lexology yazısı, araç içi yapay zekâyı hâlihazırda etkileyen bir dizi düzenleyici metni öne çıkarıyor: AB Yapay Zekâ Yasası (Regulation (EU) 2024/1689), Veri Yasası, Siber Dayanıklılık Yasası ve yazılım güncellemeleri üzerine UNECE kuralları (UN R156). R156 ve ilgili AB tip onay kuralları kapsamında düzenli, sertifikalı over‑the‑air güncellemeler ile yazılım sürüm kontrolünün zorunlu olduğunu not ediyor.

Veri koruma da merkezi bir konumda. Avrupa Veri Koruma Kurulu’nun bağlı araçlar hakkındaki Rehberi (Guidelines 01/2020, 9 Mart 2021 kabul edilmiştir) kişisel verilerin mümkün olduğunca araç içinde işlenmesini tavsiye ediyor — bu noktayı Lexology yazarları, edge yapay zekânın bazı gizlilik risklerini azaltabileceğini savunmak için kullanıyor, ancak bunun GDPR kapsamındaki yasal yükümlülükleri ortadan kaldırmadığını belirtiyor.

Diğer bir anlık baskı noktası sorumluluktur: AB’nin yeni Ürün Sorumluluğu Yönergesi (Directive (EU) 2024/2853) Üye Devletlerin kuralları 9 Aralık 2026’ya kadar ulusal hukuka aktarmalarını gerektiriyor. Lexology analizine göre bu yönerge açıkça yazılımı ve güncellemeleri kapsıyor; üreticileri taleplerin birincil hedefi haline getiriyor ve üreticilerin saklaması gereken sözleşmesel ve teknik dokümantasyonu artırıyor.

Bu piyasa için ne anlama geliyor

Avrupa OEM’leri ve tedarikçileri — özellikle Orta ve Doğu Avrupa operasyonları veya ortaklıkları olanlar — için bilgilendirme kısa vadeli bir uyum koşusunu vurguluyor. Üçe taraflı modelleri araç ECU’larına entegre eden firmalar, tip onayı, siberlik ve sorumluluk gereksinimlerinin gösterilebilmesi için rollerin açık sözleşmesel dağılımına ve test kanıtlarına, zafiyet raporlarına ve sürüm geçmişine erişime ihtiyaç duyacaklar. Bu, OEM’lerin küçük yapay zekâ girişimleriyle çalışıp dil modelleri ve kabin asistanlarını cihaz üzerinde gömülü hale getirdiği ekosistemler için özellikle önem taşıyor. Lexology yazarları, sistemin piyasaya sürülmesinden sorumlu üreticinin genellikle AI Yasası kapsamında ‘sağlayıcı’ olacağını açıkça işaret ediyor; modeller dış tedarikçilerden gelse bile.

Pratikte, CEE’deki tedarikçiler ve montaj tesisleri UN ve AB kuralları uygulandıkça izlenebilirlik ve güncelleme yönetimi konusunda ek talepler beklemelidir. R156’nın yazılım güncelleme ve tanımlama yükümlülükleri, EDPB’nin cihaz içi işlemeyi tercih eden veri‑azaltma yaklaşımı ve Ürün Sorumluluğu Yönergesi’nin içtüzüğe aktarım tarihinin birleşimi, mühendislik, hukuk ve tedarik ekipleri için örtüşen uyum görevleri yaratıyor. Ulusal aktarımlar gecikse bile, üreticiler pazar girişi ve ürün düzeyinde garantiler, sigorta ve tedarikçi sözleşmelerini etkileyebilecek AB yükümlülükleriyle karşı karşıya kalmaya devam ediyor.

Kısacası: cihaz içi yapay zekâ bazı gizlilik ve bağlantı risklerini azaltmaya yardımcı olabilir, ancak dokümantasyon, güncelleme rejimleri ve hukuki güvenliklerin önemini artırır — ve bu unsurlar bugün Avrupa yollarında bulunan araçlara uygulanan AB ve UNECE kurallarının odağında zaten yer alıyor.

WorldTrader24 B2B araç pazarı bayilere yönelik →

Kaynaklar: Lexology, European Data Protection Board, EUR-Lex

Partner note: EastAutoNews teknoloji ortağı DaVinci AI, tüm otomotiv endüstrisi için pazar ve bayi analizlerinden otonom AI ajanlarına ve görüntü ile video üretimine kadar yapay zekâ çözümleri geliştirir.