Opublikowane w tym tygodniu opracowanie prawne przez Lexology — koncentrujące się na Polsce i UE — dochodzi do wniosku, że sztuczna inteligencja działająca lokalnie w pojeździe (on‑device/edge) może być wdrażana komercyjnie, lecz „nie zwalnia przedsiębiorstw z obowiązków” wynikających z przepisów unijnych i krajowych. Notatka mapuje kluczowe obowiązki w ramach Aktu o AI, Aktu o danych, homologacji typu pojazdów oraz nadchodzącej ustawy o odpowiedzialności produktowej, i ostrzega, że przeniesienie obliczeń do pojazdu zmienia sposób, a nie fakt, w jaki firmy muszą być zgodne z przepisami.

Kluczowe punkty prawne

Tekst Lexology wskazuje zbiór aktów regulacyjnych, które już dotyczą AI w samochodach: unijny Akt o sztucznej inteligencji (Rozporządzenie (UE) 2024/1689), Akt o danych, Akt o cyberodporności oraz zasady UNECE dotyczące aktualizacji oprogramowania (UN R156). Zwraca uwagę, że regularne, certyfikowane aktualizacje over‑the‑air oraz kontrola wersji oprogramowania są obowiązkowe na mocy R156 i powiązanych unijnych przepisów dotyczących homologacji typu.

Ochrona danych jest również kluczowa. Wytyczne Europejskiej Rady Ochrony Danych dotyczące pojazdów połączonych (Guidelines 01/2020, przyjęte 9 marca 2021 r.) zalecają przetwarzanie danych osobowych wewnątrz pojazdu tam, gdzie jest to możliwe — punkt, który autorzy Lexology wykorzystują, argumentując, że edge AI może zmniejszyć niektóre ryzyka prywatności, ale nie znosi obowiązków prawnych wynikających z RODO.

Kolejnym bezpośrednim punktem nacisku jest odpowiedzialność: nowa unijna Dyrektywa o odpowiedzialności produktowej (Dyrektywa (UE) 2024/2853) wymaga, aby państwa członkowskie transponowały przepisy do prawa krajowego do 9 grudnia 2026 r. Ta dyrektywa wyraźnie obejmuje oprogramowanie i aktualizacje — podkreśla analiza Lexology — co sprawia, że producenci będą głównym adresatem roszczeń i zwiększa zakres dokumentacji kontraktowej i technicznej, którą producenci muszą prowadzić.

Co to oznacza dla rynku

Dla europejskich producentów pojazdów (OEM) i dostawców — szczególnie tych z działalnością lub partnerstwami w Europie Środkowo‑Wschodniej — opracowanie podkreśla pilny wyścig w kierunku zgodności. Firmy, które integrują modele zewnętrzne z jednostkami elektronicznymi pojazdów (ECU), będą potrzebowały jasnego przypisania ról w umowach oraz dostępu do dowodów testów, raportów o podatnościach i historii wersji, tak aby móc wykazać zgodność z wymaganiami homologacyjnymi, cyberbezpieczeństwa i odpowiedzialności. Ma to szczególne znaczenie w ekosystemach, gdzie producenci współpracują z małymi start‑upami AI, aby umieszczać na urządzeniu modele językowe i asystentów kabinowych. Autorzy Lexology wyraźnie wskazują, że producent wprowadzający system na rynek zwykle będzie „dostawcą” w rozumieniu Aktu o AI, nawet jeśli modele pochodzą od zewnętrznych dostawców.

Praktycznie rzecz biorąc, dostawcy i zakłady montażowe w regionie CEE powinny oczekiwać dodatkowych wymagań dotyczących śledzenia i zarządzania aktualizacjami w miarę wdrażania przepisów ONZ i UE. Połączenie obowiązków dotyczących aktualizacji oprogramowania i identyfikacji wynikających z R156, preferencji minimalizacji danych EROD dla przetwarzania na urządzeniu oraz terminu transpozycji Dyrektywy o odpowiedzialności produktowej tworzy nakładające się zadania zgodności dla zespołów inżynieryjnych, prawnych i zakupowych. Tam, gdzie transpozycja krajowa będzie opóźniona, producenci i tak stoją w obliczu obowiązków unijnych przy wprowadzaniu na rynek oraz obowiązków na poziomie produktu, które mogą wpływać na gwarancje, ubezpieczenia i umowy z dostawcami.

W skrócie: AI działająca na urządzeniu może pomóc ograniczyć niektóre ryzyka związane z prywatnością i łącznością, ale zwiększa znaczenie dokumentacji, reżimów aktualizacji i zabezpieczeń prawnych — a elementy te już dziś są przedmiotem przepisów UE i UNECE mających zastosowanie do pojazdów poruszających się po europejskich drogach.

WorldTrader24 B2B rynek pojazdów dla dealerów →

Źródła: Lexology, European Data Protection Board, EUR‑Lex

Uwaga partnera: technologiczny partner EastAutoNews DaVinci AI tworzy rozwiązania AI dla całego przemysłu motoryzacyjnego – od analiz rynku i dealerów po autonomiczne agenty AI oraz produkcję obrazów i wideo.